Το Διοικητικό Συμβούλιο της Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) αποφάσισε να ζητήσει από την κυβέρνηση και το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας αλλαγές στους κανόνες εκπόνησης των νέων Τοπικών και Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων (ΤΠΣ – ΕΠΣ), της οριοθέτησης οικισμών και της αναγνώρισης οδών, υιοθετώντας σχετική εισήγηση της Επιτροπής Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων.
Οι νέες μελέτες αφορούν περίπου το 80% της επικράτειας και το αμέσως επόμενο διάστημα εισάγονται μαζικά για συζήτηση στα δημοτικά συμβούλια. Σύμφωνα με την ΚΕΔΕ, υπό τις παρούσες συνθήκες δημιουργούνται σοβαροί περιορισμοί και απαγορεύσεις αξιοποίησης χιλιάδων ιδιωτικών ακινήτων, τόσο εντός όσο και εκτός σχεδίου, με κίνδυνο θεαματικής συρρίκνωσης οικισμών σε όλη τη χώρα.
Συνάντηση με το Συμβούλιο της Επικρατείας
Το ΔΣ της ΚΕΔΕ αποφάσισε να προχωρήσει σε συνάντηση με το Συμβούλιο της Επικρατείας, το οποίο θα αποτελέσει τον τελικό αποδέκτη των νέων μελετών ΤΠΣ, ΕΠΣ, αναγνώρισης οδών και επαναοριοθέτησης οικισμών, υπό τη μορφή σχεδίων Προεδρικών Διαταγμάτων.
Αφορμή αποτελεί πρόσφατη νομολογιακή εξέλιξη που αφορά τους οικισμούς κάτω των 2.000 κατοίκων. Όπως επισημάνθηκε στη συνεδρίαση, η απόφαση που έκρινε ότι η οριοθέτηση οικισμών με αποφάσεις νομαρχών είναι αντισυνταγματική έχει δημιουργήσει ένα νέο, αιφνίδιο πλαίσιο, το οποίο – σύμφωνα με τους εισηγητές – δεν είναι κοινωνικά δίκαιο και δεν ανταποκρίνεται στις σημερινές ανάγκες.
Τονίστηκε ότι από το 1923 έως σήμερα έχουν εκδοθεί οικοδομικές άδειες, έχουν διαμορφωθεί καταστάσεις και έχουν αποκτηθεί εμπράγματα δικαιώματα που δεν μπορούν να ανατρέπονται, καθώς τίθεται και ζήτημα προστασίας της ιδιοκτησίας.
Οι βασικές θέσεις που ενέκρινε το ΔΣ της ΚΕΔΕ
Την εισήγηση παρουσίασαν οι Μ. Κοκοσάλης και Μερόπη Υδραίου, πρόεδρος και αντιπρόεδρος αντίστοιχα της Επιτροπής Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων της ΚΕΔΕ.
Αποφασιστικός ρόλος των Δήμων
Οι γνωμοδοτήσεις των δημοτικών συμβουλίων για τις νέες μελέτες πολεοδομικού και χωροταξικού σχεδιασμού να έχουν αποφασιστικό και όχι απλώς γνωμοδοτικό χαρακτήρα. Παράλληλα ζητείται επαρκής χρόνος ενημέρωσης και διαβούλευσης με πολίτες και φορείς.
Οικισμοί έως 700 κατοίκους (93% των οικισμών)
Να διατηρηθούν τα υφιστάμενα όρια, βάσει παλαιών αποφάσεων νομαρχών, χωρίς να απαιτείται ειδική νέα αιτιολόγηση.
Οικισμοί άνω των 700 κατοίκων (7% των οικισμών)
Στις Περιοχές Ειδικών Χρήσεων (ΠΕΧ), αντί οριζόντιων απαγορεύσεων δόμησης και πολεοδόμησης, να καθοριστούν αυστηρότεροι αλλά λειτουργικοί όροι δόμησης.
Οικισμοί έως 2.000 κατοίκους
Να μην ισχύσουν οριζόντια κριτήρια για μικρούς και μεγάλους, αστικούς, αγροτικούς ή ορεινούς Δήμους. Να αποφευχθούν γενικευμένες απαγορεύσεις που ανατρέπουν διαμορφωμένα ιδιοκτησιακά δικαιώματα και αναπτυξιακές κατευθύνσεις δεκαετιών. Οι Δήμοι να έχουν καθοριστική συμμετοχή στις αποφάσεις οριοθέτησης.
Αναγνώριση οδών – Εκτός σχεδίου
Εκτός από τις αεροφωτογραφίες του 1977, να λαμβάνονται υπόψη και:
-
αποφάσεις κρατικών φορέων και Δήμων,
-
ύπαρξη δικτύων (φωτισμός, αποχέτευση κ.λπ.),
-
πραγματική λειτουργία του οδικού δικτύου.
Διαπιστώσεις από τη συνεδρίαση της Επιτροπής
Στη συνεδρίαση συμμετείχαν εκπρόσωποι του ΥΠΕΝ, μελετητές και δήμαρχοι. Μεταξύ άλλων επισημάνθηκαν:
-
Η εκπρόσωπος του ΥΠΕΝ αναγνώρισε πολλά από τα προβλήματα και εξέφρασε θετική πρόθεση διαλόγου.
-
Πολλοί Δήμοι διαπιστώνουν ότι οι μελετητές επιβάλλουν περιορισμούς χωρίς να λαμβάνουν υπόψη τοπικές αναπτυξιακές ανάγκες.
-
Τονίστηκε χαρακτηριστικά ότι «ο νέος πολεοδομικός και χωροταξικός σχεδιασμός δεν πρέπει από ευλογία να γίνει κατάρα».
-
Ο χρόνος υλοποίησης είναι ασφυκτικός: έως τον Ιούνιο 2026 πρέπει να ολοκληρωθούν 240 μελέτες, ώστε να χρηματοδοτηθούν από το Ταμείο Ανάκαμψης.
-
Υπάρχει κίνδυνος καθυστερήσεων και επιβάρυνσης του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων.
-
Σε πολλές περιπτώσεις διαπιστώνεται ελλιπής συνεργασία μεταξύ ΥΠΕΝ, δημοτικών αρχών και μελετητών.
-
Τυχόν λάθη στα ΤΠΣ και ΕΠΣ θα μπορούν να διορθωθούν μόνο μετά την παρέλευση πενταετίας.
Ανάγκη θεσμικών παρεμβάσεων
Κατά τη συζήτηση επισημάνθηκαν δυσλειτουργίες όπως:
-
ζητήματα οριοθέτησης οικισμών και περιορισμών δόμησης,
-
ασάφειες στην αναγνώριση οδικού δικτύου,
-
ασυμβατότητες πολεοδομικών, περιβαλλοντικών και χωροταξικών δεδομένων,
-
περιορισμένη θεσμική συμμετοχή Δήμων,
-
προβλήματα συντονισμού με Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες σε περιοχές Natura.
Η ΚΕΔΕ τονίζει ότι θα συνεχίσει να παρεμβαίνει θεσμικά για την εύρυθμη λειτουργία των Δήμων, την ενίσχυση της αποκέντρωσης και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής.
Συνταγματική Αναθεώρηση και ενίσχυση της Αυτοδιοίκησης
Ο Πρόεδρος της ΚΕΔΕ, Λάζαρος Κυρίζογλου, παρουσίασε εισήγηση ενόψει της Συνταγματικής Αναθεώρησης, με έμφαση στα άρθρα 101 και 102 του Συντάγματος.
Μεταξύ των προτάσεων περιλαμβάνονται:
-
ρητή κατοχύρωση ότι κάθε μεταβίβαση αρμοδιοτήτων συνοδεύεται από αντίστοιχους πόρους, προσωπικό και μέσα,
-
ενίσχυση οικονομικής και διοικητικής αυτοτέλειας των ΟΤΑ,
-
σαφής κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ κράτους και Αυτοδιοίκησης,
-
θεσμική κατοχύρωση πολυεπίπεδης διακυβέρνησης,
-
δυνατότητα των ΟΤΑ να διαμορφώνουν διοικητικές δομές σύμφωνα με τοπικές ανάγκες,
-
ενίσχυση συμμετοχής πολιτών και τοπικών φορέων.
Αποφασίστηκε η διοργάνωση ειδικής ημερίδας για τη Συνταγματική Αναθεώρηση, καθώς και η αποστολή ενημερωτικής επιστολής προς τον Πρωθυπουργό, τον Πρόεδρο της Βουλής και τα κοινοβουλευτικά κόμματα.