Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο διαχείρισης του ιδιωτικού χρέους φέρνει ο νέος νόμος 5313/2026, ο οποίος ψηφίστηκε από τη Βουλή και τίθεται σταδιακά σε εφαρμογή, εισάγοντας ένα ευρύ πλέγμα ρυθμίσεων για νοικοκυριά, επαγγελματίες και επιχειρήσεις.
Το νέο θεσμικό πλαίσιο, που προωθήθηκε από το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, επιχειρεί να αντιμετωπίσει χρόνιες στρεβλώσεις στη διαχείριση των ιδιωτικών οφειλών, επεκτείνοντας τις δυνατότητες ρύθμισης, ενισχύοντας τον εξωδικαστικό μηχανισμό και αυξάνοντας την προστασία των τραπεζικών λογαριασμών από κατασχέσεις.
Σύμφωνα με το υπουργείο, οι νέες ρυθμίσεις αφορούν περισσότερα από δύο εκατομμύρια πολίτες, οι οποίοι εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες μετά τις διαδοχικές κρίσεις των τελευταίων ετών.
Παρέμβαση στις ρυθμίσεις του νόμου Κατσέλη
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά τους δανειολήπτες που έχουν ενταχθεί στον νόμο 3869/2010, γνωστό ως νόμο Κατσέλη.
Με το νέο καθεστώς, ο τόκος στις δικαστικά ρυθμισμένες οφειλές δεν θα υπολογίζεται πλέον επί του συνολικού ανεξόφλητου ποσού του δανείου, αλλά αποκλειστικά πάνω στη μηνιαία δόση που έχει ορίσει το δικαστήριο.
Η αλλαγή αυτή μειώνει αισθητά τη συνολική οικονομική επιβάρυνση των οφειλετών, ενώ έχει και αναδρομική εφαρμογή για περίπου 100.000 φυσικά πρόσωπα που εξακολουθούν να εξυπηρετούν τις ρυθμίσεις τους. Οι επιπλέον τόκοι που καταβλήθηκαν τα προηγούμενα χρόνια θα συμψηφίζονται με μελλοντικές δόσεις, οδηγώντας σε ταχύτερη εξόφληση της οφειλής.
Σταθερή μηνιαία δόση χωρίς νέες επιβαρύνσεις
Αντίστοιχη προστασία προβλέπεται και για όσους έχουν υπαχθεί σε άλλες διοικητικές ή εξωδικαστικές ρυθμίσεις, όπως εκείνες του νόμου 4605/2019 και του εξωδικαστικού μηχανισμού του νόμου 4738/2020.
Η μηνιαία δόση θεωρείται πλέον οριστική και δεν θα επιτρέπεται επιπλέον αναπροσαρμογή ή επιβάρυνση πέραν όσων έχουν συμφωνηθεί κατά την ένταξη στη ρύθμιση.
Η διάταξη εφαρμόζεται αναδρομικά από την 1η Απριλίου 2019 και εκτιμάται ότι αφορά περισσότερους από 60.000 οφειλέτες.
Νέα ρύθμιση έως 72 δόσεων για χρέη σε Εφορία και ασφαλιστικά ταμεία
Ο νέος νόμος προβλέπει ειδική ρύθμιση για ληξιπρόθεσμες οφειλές προς το Δημόσιο που δημιουργήθηκαν έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023.
Στη ρύθμιση μπορούν να ενταχθούν χρέη προς:
- την ΑΑΔΕ,
- το Κέντρο Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών (ΚΕΑΟ),
- τον e-ΕΦΚΑ.
Απαραίτητη προϋπόθεση αποτελεί η μη υπαγωγή των συγκεκριμένων οφειλών σε ενεργή ρύθμιση στις 21 Απριλίου 2026, καθώς και η τακτοποίηση των νεότερων οφειλών που δημιουργήθηκαν από την 1η Ιανουαρίου 2024 και μετά.
Οι αιτήσεις θα υποβάλλονται ηλεκτρονικά έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026.
Αυξάνεται το ακατάσχετο στους τραπεζικούς λογαριασμούς
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η αναπροσαρμογή του ακατάσχετου ορίου, το οποίο αυξάνεται για πρώτη φορά μετά από περίπου δέκα χρόνια.
Για οφειλές προς το Δημόσιο:
- το ακατάσχετο αυξάνεται από 1.250 ευρώ στα 1.600 ευρώ τον μήνα.
Για χρέη προς τράπεζες και ιδιώτες:
- στους ατομικούς λογαριασμούς το όριο αυξάνεται από 1.500 ευρώ σε 1.600 ευρώ,
- στους κοινούς τραπεζικούς λογαριασμούς από 2.000 ευρώ σε 2.200 ευρώ.
Στόχος της παρέμβασης είναι να εξασφαλιστεί μεγαλύτερο διαθέσιμο εισόδημα για περίπου 1,7 εκατομμύρια πολίτες που έχουν βρεθεί αντιμέτωποι με μέτρα αναγκαστικής είσπραξης.
Δυνατότητα άρσης κατάσχεσης τραπεζικού λογαριασμού
Ο νέος νόμος προβλέπει επίσης ότι όσοι έχουν δεσμευμένους τραπεζικούς λογαριασμούς λόγω χρεών προς την Εφορία θα μπορούν να πετυχαίνουν πλήρη άρση της κατάσχεσης, εφόσον εξοφλήσουν εφάπαξ το 25% της συνολικής οφειλής.
Η δυνατότητα αυτή θα παρέχεται μία μόνο φορά για κάθε οφειλέτη και αναμένεται να ενεργοποιηθεί μέσα στους επόμενους μήνες.
Διευρύνεται ο εξωδικαστικός μηχανισμός
Με στόχο να ενταχθούν περισσότεροι μικροοφειλέτες στη διαδικασία ρύθμισης, μειώνεται το ελάχιστο ύψος χρέους που απαιτείται για υπαγωγή στον εξωδικαστικό μηχανισμό.
Το όριο πέφτει:
- από 10.000 ευρώ,
- στις 5.000 ευρώ.
Οι ενδιαφερόμενοι θα μπορούν να επιτυγχάνουν:
- έως 240 δόσεις για οφειλές προς το Δημόσιο,
- έως 420 δόσεις για οφειλές προς τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων (servicers),
με ελάχιστη μηνιαία καταβολή τα 50 ευρώ.
Η ενεργοποίηση της νέας πλατφόρμας προγραμματίζεται για τα τέλη Ιουλίου.
Νέα προστασία της κύριας κατοικίας
Για πρώτη φορά προβλέπεται δυνατότητα μεγαλύτερης προστασίας της πρώτης κατοικίας μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού.
Ο οφειλέτης θα μπορεί να προτείνει τη ρευστοποίηση άλλου περιουσιακού στοιχείου, όπως οικοπέδου ή εξοχικής κατοικίας, ώστε να επιτύχει καλύτερους όρους για τη διατήρηση της κύριας κατοικίας του.
Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να εξασφαλίσει μεγαλύτερο «κούρεμα» της οφειλής, μικρότερες δόσεις και ευνοϊκότερους όρους αποπληρωμής.
Η συγκεκριμένη δυνατότητα αναμένεται να ενεργοποιηθεί μέσα στον Σεπτέμβριο.
Στόχος η αντιμετώπιση του ιδιωτικού χρέους
Σύμφωνα με το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, οι παρεμβάσεις αποσκοπούν στην αντιμετώπιση ενός από τα σημαντικότερα κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα της τελευταίας δεκαπενταετίας, παρέχοντας περισσότερες επιλογές ρύθμισης και ενισχύοντας τη δυνατότητα των πολιτών να επανέλθουν σε οικονομική κανονικότητα.
Όπως δήλωσε ο υπουργός Κυριάκος Πιερρακάκης, «το ιδιωτικό χρέος αποτελεί ίσως το πιο σύνθετο κοινωνικό αποτύπωμα της κρίσης και στόχος είναι να δημιουργηθούν πραγματικές δεύτερες ευκαιρίες για τους πολίτες».