Με σημαντική πρωτοβουλία του υπουργείου Εργασίας και της διοίκησης του e-ΕΦΚΑ, επικαιροποιήθηκε η λίστα των μη αναστρέψιμων παθήσεων που κρίνονται επ’ αόριστον από τα ΚΕΠΑ. Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να μειώσει τη διοικητική ταλαιπωρία για χιλιάδες πολίτες με αναπηρία, οι οποίοι μέχρι πρότινος υποχρεώνονταν σε επαναλαμβανόμενες διαδικασίες αξιολόγησης.
Η επ’ αόριστον πιστοποίηση σημαίνει ότι το άτομο δεν χρειάζεται να υποβληθεί σε νέα υγειονομική εξέταση, καθώς η πάθηση θεωρείται μη αναστρέψιμη και μόνιμη. Με τον τρόπο αυτό, η γνωμάτευση παραμένει σε ισχύ χωρίς χρονικό περιορισμό, διασφαλίζοντας σταθερότητα στα δικαιώματα των δικαιούχων.
Η νέα ρύθμιση αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας εκσυγχρονισμού του συστήματος πιστοποίησης αναπηρίας, ώστε να αποφεύγονται άσκοπες επαναξιολογήσεις και να επιταχύνεται η διαδικασία λήψης αποφάσεων. Οι πολίτες με παθήσεις που εντάσσονται στη λίστα των μη αναστρέψιμων δεν θα χρειάζεται να προσκομίζουν εκ νέου ιατρικά στοιχεία, εκτός αν υπάρξει ουσιαστική μεταβολή της κατάστασής τους.
Τι σημαίνει «επ’ αόριστον κρίση»
Η επ’ αόριστον κρίση αφορά περιπτώσεις όπου η πάθηση θεωρείται μόνιμη και μη αναστρέψιμη. Αυτό συνεπάγεται:
-
Δεν απαιτείται επανεξέταση από υγειονομική επιτροπή.
-
Η πιστοποίηση αναπηρίας παραμένει σε ισχύ χωρίς χρονικό όριο.
-
Τα ποσοστά αναπηρίας διατηρούνται σταθερά, εφόσον δεν υπάρξει νέα αξιολόγηση για διαφορετική πάθηση.
Η ρύθμιση αποσκοπεί στη μείωση της γραφειοκρατίας και στη διευκόλυνση των πολιτών που αντιμετωπίζουν χρόνια προβλήματα υγείας, παρέχοντάς τους μεγαλύτερη ασφάλεια ως προς τα δικαιώματά τους.
Νομικό πλαίσιο και διαδικασίες
Η πιστοποίηση της επ’ αόριστον αναπηρίας στηρίζεται σε συγκεκριμένο νομικό πλαίσιο:
-
Άρθρο 22 του Κανονισμού ΚΕΠΑ (ΦΕΚ Β’ 5074/02.11.2021)
-
Επικαιροποιημένες αποφάσεις και ΚΥΑ που καθορίζουν τις μη αναστρέψιμες παθήσεις
-
Νέος πίνακας παθήσεων (ΦΕΚ Β’ 4348/25.07.2024)
Σύμφωνα με τις διατάξεις, όταν μία τουλάχιστον πάθηση αξιολογείται ως μη αναστρέψιμη με ποσοστό αναπηρίας 67% ή υψηλότερο, η γνωμάτευση μπορεί να χαρακτηριστεί «εφ’ όρου ζωής». Αυτό ισχύει ακόμη και αν ο πολίτης παρουσιάζει επιπλέον παθήσεις με χαμηλότερα ποσοστά αναπηρίας.
Ποιες παθήσεις εντάσσονται στη λίστα
ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΠΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΖΟΝΤΑΙ ΜΗ ΑΝΑΣΤΡΕΨΙΜΕΣ
και η διάρκεια αναπηρίας καθορίζεται επ’ αόριστον
(Σύμφωνα με ΕΠΠΠΑ – ΦΕΚ Β’ 4348/25.07.2024)
ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ
- Θαλασσαιμία ενδιάμεση και μείζων
- Αιμοσφαιρινοπάθειες H, C, E, O και συνδυασμοί
- Δρεπανοκυτταρική αναιμία (ομόζυγη και μικροδρεπανοκυτταρική)
- Πολλαπλούν μυέλωμα
- Καρδιακή αμυλοείδωση σταδίου 2 και 3
- Κληρονομική θρομβοφιλία με μόνιμες βλάβες
- Αιμορροφιλία Α και Β (μέτρια και σοβαρή μορφή)
- Νόσος von Willebrand
- Έλλειψη παραγόντων πήξης με επιπλοκές (ηπατίτιδες κ.ά.)
- Μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων (αλλογενής)
ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΑΝΟΣΟΑΝΕΠΑΡΚΕΙΕΣ
- Ομάδες Ι, ΙΙ, ΙΙΙ, V, VII, VIII (όπως ορίζονται στον ΕΠΠΠΑ)
ΛΟΙΜΩΔΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ
- AIDS (Σύνδρομο Επίκτητης Ανοσολογικής Ανεπάρκειας), επίπεδο 3
ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΩΝ ΑΔΕΝΩΝ
- Όγκοι υπόφυσης/υποθαλάμου με μόνιμες βλάβες
- Αδενοϋποφυσιακή ανεπάρκεια (επίπεδα 4 & 5)
- Οικογενής νεφρογενής άποιος διαβήτης
- Θυρεοειδικός εξόφθαλμος με μόνιμη διπλωπία
- Αμετάπλαστο καρκίνωμα θυρεοειδούς
- Συγγενής υπερπλασία επινεφριδίων
- Χρόνια επινεφριδική ανεπάρκεια (Addison)
- Αμφοτερόπλευρη επινεφριδεκτομή
ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ
- Τελικού σταδίου πνευμονική ίνωση
- ΧΑΠ 2ου επιπέδου μετά από κρίση ή ≥3ου επιπέδου
- Σαρκοείδωση τελικού σταδίου
- Αναπνευστική ανεπάρκεια τελικού σταδίου τύπου Ι ή ΙΙ
- Ολική πνευμονεκτομή (σε μη αναστρέψιμη κατάσταση)
- Κυστική ίνωση με μόνιμες βλάβες
- Πνευμονοκονιώσεις τελικού σταδίου, πυριτίαση 3ου επιπέδου
- Μεταμόσχευση πνεύμονα
ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ
- Ιδιοπαθής πνευμονική υπέρταση σοβαρού βαθμού
- Γενετικά αρρυθμιογόνα σύνδρομα με μόνιμο απινιδωτή
- Μυοκαρδιοπάθειες με απινιδωτή ή σοβαρή δυσλειτουργία
- Διαχωρισμός αορτής τύπου Β με ΠΑ ≥50%
- Συγγενείς καρδιοπάθειες με καρδιακή ανεπάρκεια
- Σύνδρομο Eisenmenger
- Μεταμόσχευση καρδιάς
- Σοβαρή καρδιακή ανεπάρκεια κάθε αιτιολογίας
- Τρισωμίες 13, 18, 21
ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ
- Ελκώδης κολίτιδα με ολική κολεκτομή ή καρκίνο
- Νόσος Crohn με εκτεταμένα χειρουργεία ή καρκίνο
- Μη αντιρροπούμενη κίρρωση ήπατος
- Μεταμόσχευση ήπατος
ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ
- Σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1
- Ομόζυγη οικογενής υπερχοληστερολαιμία
- Νόσος Gaucher
ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ
- Σοβαρές μορφές ιχθύασης
- Μελαγχρωματική ξηροδερμία
- Συγγενείς πομφολυγώδεις επιδερμολύσεις
- Νευροϊνωμάτωση με επιπλοκές
- Σύνδρομο Sezary
- Νόσος Kaposi
- Σύνδρομο Gorlin-Goltz
- Σύνδρομα με ιχθυασιοειδείς δερματοπάθειες
ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ
- Άνοια μέσου και προχωρημένου σταδίου
- Σχιζοφρένεια μετά 10 έτη κρίσης
- Σχιζότυπη, παραληρητική, σχιζοσυναισθηματική διαταραχή
- Διπολική διαταραχή μετά 12 έτη κρίσης
- Ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή μετά 15 έτη κρίσης
- Νοητική υστέρηση και ΔΑΦ μετά τα 17 έτη
- Γενετικά σύνδρομα χρωμοσωμάτων
ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ
(με Ποσοστό Αναπηρίας ≥50%)
Α. Μη αναστρέψιμα στατικά νοσήματα:
- Υπολειμματικές παραλύσεις (ημι-, παρα-, τετραπληγία)
- Εγκεφαλική παράλυση
- Συγγενείς δυσπλασίες εγκεφάλου
- Δισχιδής ράχη, σύνδρομο Arnold-Chiari
- Συγγενείς μυοτονίες
Β. Χρόνια εξελικτικά νοσήματα:
- Κληρονομικές νευροπάθειες και μυοπάθειες
- ALS, νόσος Parkinson μέσου σταδίου και άνω
- Χορεία Huntington, νόσος Wilson
- Άνοιες
- Νευροϊνωμάτωση, οζώδης σκλήρυνση
- Σκλήρυνση κατά πλάκας δυσμενούς μορφής
- Επιληπτικές εγκεφαλοπάθειες παιδικής ηλικίας
- Μυϊκές δυστροφίες, μιτοχονδριακές μυοπάθειες
- Μυασθένεια gravis μετά από δύο συνεχόμενες διετίες κρίσεων
ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ
- Μόνιμες παραμορφώσεις σπονδυλικής στήλης
- Ακρωτηριασμοί άνω/κάτω άκρων
- Εγκατεστημένες παραλύσεις άκρων
- Μόνιμες παραμορφώσεις χεριών
- Συγγενείς ή αναπτυξιακές ανωμαλίες μυοσκελετικού
ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΩΡΛ
- Αμφοτερόπλευρη κώφωση
- Μονόπλευρη ακοή με ετερόπλευρη κώφωση
- Ολική γλωσσεκτομή
- Μόνιμες παραλύσεις νεύρων φώνησης
- Ολική λαρυγγεκτομή – μόνιμη τραχειοστομία
- Σοβαρές δυσπλασίες προσώπου
ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ
- Μόνιμη γαστροστομία, ειλεοστομία, κολοστομία
- Νεφρική ανεπάρκεια
- Μόνιμη ουρητηροστομία ή νεφροστομία
- Άτονη κύστη νευρολογικής αιτιολογίας
- Νόσος Buerger χωρίς βελτίωση
ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΦΘΑΛΜΩΝ
- Μόνιμη απώλεια όρασης ή οπτικών πεδίων
- Γλαύκωμα τελικού σταδίου
- Ωχροπάθεια τελικού σταδίου
- Μελαγχρωστική αμφιβληστροειδοπάθεια
- Οπτικοπάθειες και μη αναστρέψιμες δυστροφίες κερατοειδούς
ΡΕΥΜΑΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ
- Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος με μόνιμες βλάβες
- Συστηματικό σκληρόδερμα
- Σκληροδερμοειδή σύνδρομα
- Δερματομυοσίτιδα / Πολυμυοσίτιδα
- Χρόνιες φλεγμονώδεις αρθρίτιδες με παραμορφώσεις
- Πρωτοπαθείς συστηματικές αγγειίτιδες
- Σύνδρομο Sjögren με σοβαρή προσβολή
- Αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο
- Οστεοπόρωση με βαριές επιπλοκές
- Νεανική ιδιοπαθής αρθρίτιδα με μόνιμες βλάβες
ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ
- Χρόνια νεφρική ανεπάρκεια υπό αιμοκάθαρση
- Μεταμόσχευση νεφρού
ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ
- Νεόπλασμα σταδίου IV με απομακρυσμένες μεταστάσεις, χωρίς άλλες θεραπευτικές επιλογές, υπό παρηγορητική αγωγή
Ο πίνακας περιλαμβάνει περισσότερες από 200 κατηγορίες παθήσεων σε όλα τα ιατρικά συστήματα,
Πίνακας μη αναστρέψιμων παθήσεων στο αρχείο
Πρακτικά για τον πολίτη
- Όταν ένα άτομο έχει πολλαπλές παθήσεις, για να λάβει γνωμάτευση «Εφ’ όρου ζωής», αρκεί μία από τις παθήσεις να είναι μη αναστρέψιμη και να έχει αξιολογηθεί με ποσοστό αναπηρίας 67% ή και άνω.
- Δεν χρειάζεται επανεξέταση, εκτός αν υπάρξει επιπλέον επιδείνωση ή αν ζητηθεί νέα αξιολόγηση για διαφορετική πάθηση.
Πρακτικά οφέλη για τους πολίτες
Η νέα διαδικασία προσφέρει σημαντικές διευκολύνσεις:
-
Μείωση της γραφειοκρατίας και της διοικητικής επιβάρυνσης
-
Σταθερότητα στα δικαιώματα και τις παροχές
-
Ταχύτερη πρόσβαση σε κοινωνικές και οικονομικές ενισχύσεις
-
Αποφυγή άσκοπων ιατρικών εξετάσεων
Με τον τρόπο αυτό, το σύστημα πιστοποίησης αναπηρίας γίνεται πιο αποτελεσματικό και προσανατολισμένο στις πραγματικές ανάγκες των πολιτών.
Προοπτικές και επόμενα βήματα
Η επικαιροποίηση της λίστας αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας αναβάθμισης των υπηρεσιών προς τα άτομα με αναπηρία. Στόχος είναι η διαμόρφωση ενός πλαισίου που:
-
Διασφαλίζει διαφάνεια και ταχύτητα στις διαδικασίες
-
Ενισχύει την κοινωνική προστασία
-
Μειώνει τη διοικητική ταλαιπωρία
-
Προσαρμόζεται στις σύγχρονες ανάγκες
Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να συμβάλει στη βελτίωση της ποιότητας ζωής χιλιάδων πολιτών, προσφέροντας μεγαλύτερη ασφάλεια και σταθερότητα στα δικαιώματά τους.