Ο Τούρκος πρόεδρος ζητά την άρση των περιορισμών στις εξαγωγές αμυντικού υλικού και διεκδικεί ενεργό ρόλο στα ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα – Στο επίκεντρο της Συνόδου οι εξελίξεις σε Ουκρανία, Μέση Ανατολή και οι αμυντικές δαπάνες
Σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών ανακατατάξεων και λίγες ημέρες πριν από τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ, που θα πραγματοποιηθεί στις 7 και 8 Ιουλίου στην Άγκυρα, ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έστειλε σαφή μηνύματα προς τους συμμάχους, ζητώντας την άρση των περιορισμών στο εμπόριο αμυντικού υλικού και την πλήρη συμμετοχή της Τουρκίας στις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες για την άμυνα και την ασφάλεια.
Μιλώντας σε εκδήλωση στην Κωνσταντινούπολη, παρουσία βουλευτών από χώρες-μέλη της Συμμαχίας, ο κ. Ερντογάν υποστήριξε ότι η επερχόμενη Σύνοδος πρέπει να ενισχύσει την ενότητα του ΝΑΤΟ και να οδηγήσει σε αποφάσεις που θα λαμβάνουν υπόψη τις ανάγκες ασφαλείας όλων των συμμάχων.
Η Άγκυρα στο επίκεντρο της Συμμαχίας
Η τουρκική πρωτεύουσα ετοιμάζεται να φιλοξενήσει 32 αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων των κρατών-μελών του ΝΑΤΟ, καθώς και εκπροσώπους χωρών-εταίρων από την περιοχή του Περσικού Κόλπου και την Ασία-Ειρηνικό.
Η φετινή Σύνοδος πραγματοποιείται σε ένα ιδιαίτερα απαιτητικό διεθνές περιβάλλον, με τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, τον πόλεμο στην Ουκρανία, την κατάσταση στη Γάζα και τις νέες απαιτήσεις για αύξηση των αμυντικών δαπανών να κυριαρχούν στην ατζέντα.
Παράλληλα, εξακολουθεί να προκαλεί συζητήσεις στο εσωτερικό της Συμμαχίας το αίτημα των Ηνωμένων Πολιτειών για μεγαλύτερη συνεισφορά των συμμάχων τόσο στις αμυντικές δαπάνες όσο και στις στρατιωτικές επιχειρήσεις που σχετίζονται με την ασφάλεια κρίσιμων θαλάσσιων οδών.
«Να σταματήσουν οι περιορισμοί στο εμπόριο όπλων»
Κεντρικό μήνυμα της τοποθέτησης του Τούρκου προέδρου ήταν η ανάγκη να αρθούν οι περιορισμοί που έχουν επιβληθεί στην Τουρκία όσον αφορά τις εξαγωγές αμυντικού εξοπλισμού.
Όπως υποστήριξε, η αποτελεσματική λειτουργία της Συμμαχίας προϋποθέτει ισότιμη μεταχείριση όλων των κρατών-μελών.
«Αν θέλουμε να αντιμετωπίσουμε τις προκλήσεις που έχουμε μπροστά μας, πρέπει να άρουμε τους περιορισμούς στο εμπόριο της αμυντικής βιομηχανίας και να εφαρμόσουμε έναν δίκαιο επιμερισμό των βαρών», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ο κ. Ερντογάν υπογράμμισε ότι η Τουρκία εκπληρώνει τις υποχρεώσεις της ως προς τις αμυντικές δαπάνες του ΝΑΤΟ και υποστήριξε ότι η συμβολή της στην ασφάλεια της Ευρώπης δεν αναγνωρίζεται στον βαθμό που θα έπρεπε.
Διεκδικεί ρόλο στα ευρωπαϊκά αμυντικά σχέδια
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στη συμμετοχή της Τουρκίας στις νέες πρωτοβουλίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την κοινή άμυνα.
Ο Τούρκος πρόεδρος υποστήριξε ότι η χώρα του αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφαλείας και δήλωσε πως η Άγκυρα επιθυμεί να συμμετέχει σε όλες τις πρωτοβουλίες που αφορούν την ανάπτυξη του ευρωπαϊκού πυλώνα του ΝΑΤΟ.
Η συγκεκριμένη θέση εντάσσεται στη διαχρονική προσπάθεια της τουρκικής διπλωματίας να αποκτήσει μεγαλύτερη συμμετοχή στα ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα, παρά τις επιφυλάξεις αρκετών κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το παρασκήνιο με τα F-35 και τα μαχητικά KAAN
Πίσω από τις δημόσιες δηλώσεις βρίσκεται και ένα ιδιαίτερα κρίσιμο διπλωματικό παρασκήνιο.
Τις τελευταίες εβδομάδες πληθαίνουν τα δημοσιεύματα που αναφέρουν ότι η αμερικανική κυβέρνηση εξετάζει τρόπους ενίσχυσης της αμυντικής συνεργασίας με την Τουρκία.
Μεταξύ των σεναρίων που συζητούνται περιλαμβάνεται η πιθανή έγκριση εξαγωγής κινητήρων F-110 για το τουρκικό μαχητικό πέμπτης γενιάς KAAN, καθώς και η διερεύνηση ενός πλαισίου που θα μπορούσε να επιτρέψει, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, την επαναπροσέγγιση της Άγκυρας με το πρόγραμμα των F-35.
Την ίδια ώρα, στο αμερικανικό Κογκρέσο εξακολουθούν να υπάρχουν ισχυρές αντιδράσεις απέναντι σε οποιοδήποτε ενδεχόμενο επανένταξης της Τουρκίας στο πρόγραμμα, λόγω της αγοράς του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400 και των ευρύτερων ενστάσεων για την τουρκική εξωτερική πολιτική.
Οι ελληνικές ανησυχίες
Οι εξελίξεις παρακολουθούνται στενά και από την Αθήνα, καθώς οποιαδήποτε αλλαγή στο καθεστώς προμήθειας προηγμένων αμερικανικών οπλικών συστημάτων προς την Τουρκία επηρεάζει άμεσα τις ισορροπίες στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η ελληνική πλευρά αναμένεται να αναδείξει τη σημασία της διατήρησης της σταθερότητας στην περιοχή, ενώ παρακολουθεί τις διαβουλεύσεις που προηγούνται της Συνόδου του ΝΑΤΟ.
Κρίσιμη Σύνοδος για το μέλλον της Συμμαχίας
Η φετινή Σύνοδος Κορυφής θεωρείται από τις σημαντικότερες των τελευταίων ετών, καθώς καλείται να καθορίσει τον στρατηγικό προσανατολισμό της Συμμαχίας σε ένα περιβάλλον αυξημένων γεωπολιτικών προκλήσεων.
Στο τραπέζι των συζητήσεων θα βρεθούν η περαιτέρω ενίσχυση των αμυντικών δαπανών με στόχο το 5% του ΑΕΠ, η συνέχιση της στήριξης προς την Ουκρανία, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, η προστασία κρίσιμων ενεργειακών και θαλάσσιων υποδομών, αλλά και η συνολική αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ευρώπης.
Οι αποφάσεις που θα ληφθούν στην Άγκυρα αναμένεται να επηρεάσουν όχι μόνο τη συνοχή του ΝΑΤΟ, αλλά και τις ισορροπίες στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου για τα επόμενα χρόνια.