Η Θεσσαλονίκη γιόρτασε σήμερα έναν από τους πιο εμβληματικούς Έλληνες δημιουργούς του κινηματογράφου, τον Κώστα Γαβρά, σε μια ειδική εκδήλωση που διοργάνωσε ο Δήμος Θεσσαλονίκης στο δημαρχείο, με αφορμή τα 93α γενέθλιά του. Ο δήμαρχος Στέλιος Αγγελούδης ευχαρίστησε τον σκηνοθέτη για τη συνολική του προσφορά στον πολιτισμό, τις Τέχνες και την ανάδειξη της ιστορικής μνήμης, επισημαίνοντας τον ρόλο του έργου του ως διδασκαλία για τις αξίες της Ελευθερίας, της Δημοκρατίας, του Ανθρωπισμού, της Αλληλεγγύης και της Κοινωνικής Δικαιοσύνης.
Στην εκδήλωση, που πραγματοποιήθηκε το απόγευμα στην αίθουσα του δημοτικού συμβουλίου, αναδείχθηκε ο ιδιαίτερος δεσμός του Κώστα Γαβρά με τη Θεσσαλονίκη, μέσα από την ιστορία της ταινίας του «Ζ», βασισμένη στο ομώνυμο βιβλίο του Βασίλη Βασιλικού και τη μουσική του Μίκη Θεοδωράκη. Η ταινία σηματοδότησε μια πρώτη δυνατή πράξη αντίστασης κατά της Χούντας των Συνταγματαρχών, υπενθυμίζοντας τις τραγικές συνέπειες της δολοφονίας του βουλευτή της ΕΔΑ Γρηγόρη Λαμπράκη στις 22 Μαΐου 1963.
Ο δήμαρχος Αγγελούδης τόνισε ότι η πολιτική κινηματογραφία του Γαβρά, μέσα από έργα όπως ο «Αγνοούμενος», όχι μόνο καταγράφει ιστορικά γεγονότα αλλά διδάσκει την αξία της συλλογικής αφύπνισης απέναντι σε στείρες έριδες και διχασμούς, δίνοντας πολύτιμα μαθήματα για το μέλλον. Η διαχρονικότητα του μηνύματος της ταινίας «Ζει», που συνδέθηκε με τις μεγάλες διαδηλώσεις μετά τη δολοφονία του Λαμπράκη, επιβεβαιώνει τη δύναμη του κινηματογράφου να κινητοποιεί συνειδήσεις.
Στην εκδήλωση παρευρέθηκαν και εξέφρασαν τη χαρά τους πολλοί εκπρόσωποι του πολιτισμού και της διπλωματίας. Ο Γενικός Πρόξενος της Γαλλίας στη Θεσσαλονίκη, Ζαν Λικ Λαβό, χαρακτήρισε τον Γαβρά ως «Έλληνα που τιμά τη χώρα καταγωγής του και Γάλλο που τιμά τη χώρα που τον υιοθέτησε», αναδεικνύοντας τη διεθνή διάσταση του έργου του. Παράλληλα, η παρουσίαση αποσπασμάτων από το ντοκιμαντέρ «100 Ώρες του Μάη», που καταγράφει τις κρίσιμες ώρες μετά την επίθεση στον Λαμπράκη, ανέδειξε τη σημασία της μνήμης και της ιστορικής τεκμηρίωσης.
Ο ίδιος ο Κώστας Γαβράς, παραλαμβάνοντας την τιμητική πλακέτα από τον δήμο και το δημοτικό συμβούλιο, επισήμανε ότι η τιμή δεν ανήκει αποκλειστικά σε αυτόν, αλλά σε όλους τους Έλληνες που αγωνίστηκαν και διαμόρφωσαν την ιστορία: «Η ταινία έγινε χάρη σε αυτούς τους χιλιάδες Έλληνες εδώ και αλλού που ξεσηκώθηκαν ενάντια στον θάνατο. Η τιμή ανήκει στον ανακριτή, στον Χρήστο Σαρτζετάκη, στον Βασίλη Βασιλικό και στον Μίκη Θεοδωράκη για τη μουσική της ταινίας».
Κατά τη διάρκεια της βραδιάς, ο πρόεδρος του δημοτικού συμβουλίου, Σπύρος Βούγιας, τόνισε τη σημασία της απόφασης να ενισχυθεί το πολιτιστικό αποτύπωμα του μνημείου της δολοφονίας του Λαμπράκη, επεκτείνοντας τη μνήμη σε ένα πλαίσιο συλλογικής αφύπνισης και πολιτιστικής κληρονομιάς. Η παλαιά πινακίδα μνήμης αποκαταστάθηκε και συμπληρώθηκε ώστε να περιλαμβάνει τα συμφραζόμενα της ταινίας «Ζ», ενισχύοντας τη σύνδεση ιστορίας και τέχνης.
Ο δήμαρχος Αγγελούδης χαρακτήρισε τον Κώστα Γαβρά «άνθρωπο – μύθο», επισημαίνοντας ότι η τέχνη του, στρατευμένη στην υπεράσπιση της Δημοκρατίας, αποτέλεσε οικουμενικό μήνυμα ελευθερίας και κοινωνικής δικαιοσύνης. Με την ευκαιρία των γενεθλίων του, η πόλη έδωσε το δικό της μήνυμα στους νέους: ότι η Τέχνη μπορεί να αποτελέσει εργαλείο αφύπνισης, μαθήματος ιστορίας και συλλογικής αυτοπεποίθησης.
Η εκδήλωση έκλεισε με μουσικό πρόγραμμα από την Καλλιόπη Βέτα και τον εγγονό του Μίκη Θεοδωράκη, Άγγελο Θεοδωράκη, δίνοντας μια εορταστική νότα που συνδύασε πολιτισμό, ιστορία και μουσική, επιβεβαιώνοντας ότι ο Κώστας Γαβράς παραμένει ζωντανός όχι μόνο μέσα από το έργο του αλλά και μέσα από τις αξίες που μεταλαμπαδεύει στη νέα γενιά.
Ο Κώστας Γαβράς, μέσα από το σύνολο της προσφοράς του, παραμένει παγκόσμιος πρεσβευτής της Δημοκρατίας και της Ελευθερίας, ένας δημιουργός που συνδέει τον ελληνικό πολιτισμό με το διεθνές κοινό, υπενθυμίζοντας πως η Τέχνη μπορεί να γίνει γροθιά απέναντι στην αδικία και το σκοτάδι. Η σημερινή τιμή της Θεσσαλονίκης δεν αφορά μόνο την προσωπική του πορεία, αλλά και το μήνυμα για τις γενιές που έρχονται: η ιστορική μνήμη, η τέχνη και η συλλογική δράση μπορούν να κινητοποιήσουν κοινωνίες και να εμπνεύσουν παγκοσμίως.