Η ιστορική μνήμη και οι προσωπικές μαρτυρίες των ανθρώπων που βίωσαν την τουρκική εισβολή στην Κύπρο το 1974 βρέθηκαν στο επίκεντρο μιας ιδιαίτερα συγκινητικής εκδήλωσης, λίγες ημέρες πριν από τη συμπλήρωση 52 ετών από τα τραγικά γεγονότα. Το βιβλίο «Λαλώ σου τα: Εγίναμεν πρόσφυγες!» του Ματθαίου Φραντζεσκάκη παραδόθηκε στον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκο Χριστοδουλίδη, ενώ παρουσιάστηκε επίσημα στη Δερύνεια, στον τόπο όπου γεννήθηκαν πολλές από τις ιστορίες που φιλοξενεί.
Το βιβλίο στα χέρια του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας
Στο πλαίσιο εθιμοτυπικής συνάντησης, την Παρασκευή 17 Ιουλίου 2026, ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, παρέλαβε το βιβλίο από τον δημιουργό του, Ματθαίο Φραντζεσκάκη, Διευθυντή του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων και Πρόεδρο του Παγκρήτιου Συλλόγου Φίλων Μίκη Θεοδωράκη.
Ο Πρόεδρος υπογράμμισε τη σημασία της διατήρησης της ιστορικής μνήμης, επισημαίνοντας ότι τέτοιες πρωτοβουλίες συμβάλλουν ουσιαστικά στη μεταφορά των βιωμάτων και των ιστορικών γεγονότων στις νεότερες γενιές.
Συγκινητική παρουσίαση στη Δερύνεια
Η επίσημη παρουσίαση του βιβλίου πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 18 Ιουλίου 2026 στο Πολιτιστικό Κέντρο του Δήμου Αμμοχώστου, στη Δερύνεια, μόλις δύο ημέρες πριν από την 52η επέτειο της τουρκικής εισβολής.
Ιδιαίτερο συμβολισμό προσέδωσε το γεγονός ότι στην εκδήλωση παρευρέθηκαν πολλοί από τους ανθρώπους που αφηγήθηκαν τις προσωπικές τους ιστορίες και τα βιώματά τους. Οι ίδιοι οι πρωταγωνιστές των μαρτυριών επέστρεψαν στον τόπο όπου γεννήθηκαν οι μνήμες που αποτυπώνονται στις σελίδες του βιβλίου, δημιουργώντας μια ατμόσφαιρα βαθιάς συγκίνησης.
Η παρουσίασή του στον φυσικό χώρο καταγωγής των αφηγήσεων ανέδειξε την ανάγκη διατήρησης της συλλογικής μνήμης, αλλά και τον διαρκή σεβασμό στις αρχές του διεθνούς δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Χαιρετισμοί και ομιλίες
Στην εκδήλωση απηύθυναν χαιρετισμό:
- ο Αντιδήμαρχος Αμμοχώστου, Χρύσανθος Ζαννέτος,
- ο Αντιδήμαρχος Δερύνειας, Νίκος Λίλης,
- ο Πρόεδρος του Παγκοσμίου Συμβουλίου Κρητών, Νίκος Καστρινάκης,
οι οποίοι αναφέρθηκαν στη σημασία του έργου, καθώς και στους διαχρονικούς δεσμούς μεταξύ Κρήτης και Κύπρου.
Παρούσα ήταν επίσης η Βουλεύτρια Αμμοχώστου Λίτσα Δρουσιώτου.
Για το βιβλίο μίλησαν:
- η Επιθεωρήτρια Δημοτικής Εκπαίδευσης Ελένη Παπανικόλα,
- ο φιλόλογος και επιμελητής της έκδοσης Φίλιππος Χαραλάμπους,
- ο συγγραφέας Ματθαίος Φραντζεσκάκης.
Τον συντονισμό της παρουσίασης ανέλαβε η εκπαιδευτικός και ηθοποιός Δέσποινα Κατσαντώνη, ενώ τη γενική οργάνωση της εκδήλωσης είχε η εκπαιδευτικός Χιονούλα Τριανταφυλλή. Η μουσική επένδυση της βραδιάς πραγματοποιήθηκε από τους Κώστα Κάτζη και Γρηγορία Νικόλα.
Ένα βιβλίο-μαρτυρία για τον ξεριζωμό
Το «Λαλώ σου τα: Εγίναμεν πρόσφυγες!» αποτελεί καρπό πολυετούς έρευνας και συγκεντρώνει δεκατέσσερις αυθεντικές προσωπικές μαρτυρίες ανθρώπων της Αμμοχώστου που βίωσαν τον πόλεμο, την εισβολή και τον αναγκαστικό ξεριζωμό.
Πρόκειται για αφηγήσεις που διατηρούν την προφορικότητα και τη γλωσσική αυθεντικότητα των αφηγητών, με ελάχιστη επεξεργασία, ώστε να αποδοθεί όσο το δυνατόν πιστότερα η συναισθηματική φόρτιση και το προσωπικό βίωμα.
Οι ιστορίες αυτές περιγράφουν ανθρώπους που μέσα σε μία νύχτα έχασαν σπίτια, περιουσίες, όνειρα και έναν ολόκληρο τρόπο ζωής, μετατρέποντας μια ειρηνική καθημερινότητα σε μια ζωή προσφυγιάς και διαρκούς νοσταλγίας.
Από τις σελίδες στην οθόνη
Πέντε χρόνια μετά την έναρξη της συλλογής των μαρτυριών, το βιβλίο εκδόθηκε από τις Εκδόσεις Πολιτιστική Εταιρεία Κρήτης – Πυξίδα της Πόλης και ήδη σχεδιάζεται η μεταφορά του σε μορφή ντοκιμαντέρ, ώστε οι συγκλονιστικές αφηγήσεις των προσφύγων να αποκτήσουν ακόμη μεγαλύτερη απήχηση.
Ταυτότητα έκδοσης
- Τίτλος: Λαλώ σου τα: Εγίναμεν πρόσφυγες!
- Υπότιτλος: Μαρτυρίες από την τουρκική εισβολή στην Κύπρο και τις συνέπειές της στη ζωή των ανθρώπων
- Έρευνα – Συνεντεύξεις: Ματθαίος Φραντζεσκάκης
- Καταγραφές: Κώστας Κοσμαδάκης
- Σελίδες: 324
- Διαστάσεις: 17 × 24 εκ.
- Έτος έκδοσης: 2026
- ISBN: 978-618-5888-24-4
- Εκδόσεις: Πολιτιστική Εταιρεία Κρήτης – Πυξίδα της Πόλης
- Τιμή: 26,50 ευρώ