Η Μεγάλη Ύφεση του 2008, που οδήγησε την Ελλάδα στο Διεθνές Οικονομικό Ταμείο λόγω δημοσιονομικού ελλείμματος και χρέους, η αυξημένη ανεργία και φορολογία, η πανδημία του COVID-19, κυρίως κατά έτη 2020-2021, αλλά και η ενεργειακή κρίση μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022 είχαν ως αποτέλεσμα την δημιουργία πληθώρας σύγχρονων οφειλετών στην χώρα μας. Σε αυτούς ανήκουν, μεταξύ άλλων, ελεύθεροι επαγγελματίες, αγρότες, μισθωτοί, δημόσιοι υπάλληλοι αλλά και ατομικές, προσωπικές ή κεφαλαιουχικές επιχειρήσεις. Μια σωτήρια λύση για τους προαναφερθέντες, εφόσον αποδεικνύεται η πραγματική τους οικονομική αδυναμία, είναι ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός.
Εξωδικαστικός Μηχανισμός είναι η αυτοματοποιημένη διευθέτηση οικονομικών διαφορών μεταξύ οφειλετών (εφόσον αποδεικνύεται η επιδείνωση της οικονομικής τους κατάστασης κατά 20%) και πιστωτών, χωρίς την χρονοβόρα και δαπανηρή προσφυγή στα δικαστήρια, με στόχο την συνολική και ρεαλιστική ρύθμιση οφειλών με εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου. Αφορά, λοιπόν, οφειλές άνω των 10.000 ευρώ σε
Δημόσιο, Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης, Χρηματοπιστωτικούς Οργανισμούς και Servicers αλλά και ρύθμιση οφειλών υπέρ τρίτων που εισπράττονται από την φορολογική διοίκηση.
Έτσι, με αυτό τον τρόπο ρύθμισης οφειλών, τελικά αποφεύγεται η απώλεια της περιουσίας του οφειλέτη και διασφαλίζεται η βιώσιμη
λειτουργία των επιχειρήσεων και η πιστωτική επιφάνεια (αξιόχρεο) των φυσικών προσώπων. Οι όροι του Εξωδικαστικού Μηχανισμού καθορίζονται από τις εύλογες και ανελαστικές δαπάνες διαβίωσης, δηλαδή τα απαραίτητα έξοδα για την επιβίωση και το ποσό που περισσεύει από τα έσοδα κάθε υπαγόμενου στην ρύθμιση είναι εκείνο που προορίζεται για την αποπληρωμή των οφειλών. Ο τζίρος και τα πάγια έξοδα για τις επιχειρήσεις, το εισόδημα και η περιουσιακή κατάσταση για τους ιδιώτες είναι από τα βασικότερα κριτήρια για την ένταξη στην ρύθμιση, όπως και η ορθότητα των στοιχείων που αναφέρονται στην αίτηση. Αφού υποβληθεί η αίτηση με την επισύναψη όλων των απαραίτητων δικαιολογητικών, εξετάζεται από τους πιστωτές οι οποίοι καταθέτουν πρόταση αναδιάρθρωσης οφειλών.
Φυσικά, τα οφέλη από την ένταξη στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό είναι πολλά, εφόσον τηρείται από τον οφειλέτη η ρύθμιση που θα υπογραφεί από τα συμβαλλόμενα μέρη και γίνεται μέσω της πλατφόρμας ofeiles.gov.gr. Καταρχάς, δημιουργείται μακροχρόνιο πλάνο αποπληρωμής οφειλών με σταθερό επιτόκιο 3% για 3 έτη και έως 240 δόσεις για οφειλές προς το Δημόσιο και τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης και έως 420 δόσεις προς τους Χρηματοπιστωτικούς Φορείς. Επίσης, καθόλη την διάρκεια της ρύθμισης, αναστέλλονται τα μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης κατά του οφειλέτη (παραδείγματος χάρη κατασχέσεις, δεσμεύσεις, πλειστηριασμοί στην κινητή και ακίνητη περιουσία) και εκδίδεται αποδεικτικό φορολογικής και ασφαλιστικής ενημερότητας.
Ήδη η υποβολή της αίτησης αναστέλλει την διαδικασία του Κώδικα Δεοντολογίας Τραπεζών. Υπάρχει δυνατότητα διαγραφής της βασικής οφειλής, τόκων, προστίμων και προσαυξήσεων αλλά και μερικής διαγραφής του χρέους. Πιο συγκεκριμένα, η μερική διαγραφή μπορεί να φτάνει έως 75% επί της βασικής οφειλής στο Δημόσιο, έως 85% επί των προσαυξήσεων των ληξιπρόθεσμων οφειλών προς ΑΑΔΕ και e- ΕΦΚΑ και έως 95% των προστίμων της ΑΑΔΕ καθώς και έως 80% επί της βασικής οφειλής και έως 100% επί των τόκων προς τις τράπεζες και
τους διαχειριστές δανείων. Επιπρόσθετα, τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια προς τις τράπεζες και τους servicers μπορούν να ρυθμιστούν μέχρι 180-420 δόσεις κατά περίπτωση. Αξίζει να αναφερθεί πως ο οφειλέτης μπορεί να αποδεχτεί ή να απορρίψει την πρόταση ρύθμισης χωρίς καμία επίπτωση. Τέλος, με την πρόσφατη αλλαγή στον αλγόριθμο για όλους τους δανειολήπτες το «κούρεμα» για τα δάνεια που καλύπτονται με εμπράγματη ασφάλεια αυξάνεται έως και κατά 28%.
Η Βεβαίωση Ευάλωτου Οφειλέτη εξασφαλίζει για τους ευάλωτους οφειλέτες την αυτόματη αποδοχή από Τράπεζες και Δημόσιο της πρότασης αναδιάρθρωσης χρέους. Η δικαιοπραξία αυτή, η λεγόμενη Σύμβαση Αναδιάρθρωσης, καταρτίζεται μεταξύ οφειλέτη και πιστωτών που αμφοτερόπλευρα συναινούν στην ρύθμιση αυτή και μπορεί να υπογραφεί είτε ενιαία μεταξύ πιστωτών και οφειλέτη είτε ως
πολλαπλές διμερείς συμβάσεις. Αν δεν υπογραφεί η σύμβαση αναδιάρθρωσης εντός δύο μηνών όμως παύει να υφίσταται. Η συμμετοχή του Δημοσίου και των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης σε αυτή την διαδικασία συνεπάγεται την αυτόματη κατάργηση προηγούμενων ρυθμίσεων.
Επίσης, έχει αρθεί ο περιορισμός που ίσχυε στο παρελθόν για το 90/100 οφειλών σε ένα μόνο φορέα. Υπό συνθήκες, η εξωδικαστική
διαδικασία μπορεί να προσφέρει έναν βαθμό εξασφάλισης στην πρώτη κατοικία. Συνοψίζοντας, η ένταξη στον εξωδικαστικό μηχανισμό στοχεύει στην γρήγορη και συλλογική αντιμετώπιση των οφειλών χωρίς προσφυγή στα δικαστήρια μέσω της εξεύρεσης μιας ρεαλιστικής και βιώσιμης για τον οφειλέτη λύσης ακολουθώντας μια ευέλικτη και εξατομικευμένη διαδικασία.
άρθρο Στέφανος Βαμβακάρης Οικονομικός Σύμβουλος