Το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (ΕΜΣΤ) απέσπασε το Art Museum Award 2026 της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Μουσείων, σε μια διάκριση που αναδεικνύει τον κοινωνικό και δημόσιο ρόλο του μουσείου, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο συνδέεται με τη σύγχρονη κοινωνία.
Η βράβευση πραγματοποιήθηκε το βράδυ του Σαββάτου 26 Σεπτεμβρίου στο Αλικάντε της Ισπανίας, με το ΕΜΣΤ να επικρατεί στην τελική εξάδα, στην οποία συμμετείχαν σημαντικά ευρωπαϊκά μουσεία. Ανάμεσά τους ήταν το Rijksmuseum του Άμστερνταμ, το FENIX Museum of Migration του Ρότερνταμ, το Hastings Contemporary, το Museum Gugging και η Εθνική Πινακοθήκη της Σλοβενίας. Η Ευρωπαϊκή Ακαδημία Μουσείων έδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα στον κοινωνικό ρόλο των μουσείων, στις καινοτόμες πρακτικές και στη σχέση τους με το κοινό. Η επιτροπή αναγνώρισε στο ΕΜΣΤ ένα όραμα που αντιμετωπίζει την τέχνη ως εργαλείο σκέψης και κοινωνικού προβληματισμού.
Καθοριστική στην πορεία του μουσείου είναι η παρουσία της Κατερίνας Γρέγου, η οποία ανέλαβε την καλλιτεχνική διεύθυνση τον Ιούλιο του 2021. Στον απολογισμό της περιόδου 2021-2026 καταγράφονται περισσότερες από 60 εκθέσεις και 140 δημόσιες δράσεις, καθώς και διεθνείς συνεργασίες και εκπαιδευτικά και κοινωνικά προγράμματα. Ξεχωριστή θέση σε αυτή την πορεία είχε ο κύκλος «Κι αν οι γυναίκες κυβερνούσαν τον κόσμο;», που παρουσιάστηκε σε τέσσερα μέρη από τον Δεκέμβριο του 2023 έως τον Ιανουάριο του 2025 και επικεντρώθηκε αποκλειστικά σε γυναίκες δημιουργούς και καλλιτέχνες που αυτο προσδιορίζονται ως θηλυκότητες.
Παράλληλα, μέσα από δράσεις όπως το «Her Message», το ΕΜΣΤ επιχείρησε να φέρει στον χώρο του μουσείου ομάδες που δεν έχουν πάντα αυτονόητη σχέση με την τέχνη. Πρόσφυγες και μετανάστριες που ζουν στην Αθήνα επισκέφθηκαν εκθέσεις του μουσείου και συμμετείχαν στη συνέχεια σε εργαστήρια στην Κυψέλη, δημιουργώντας συλλογικό έργο. Η προσπάθεια αυτή συνδέεται και με το πρόγραμμα «ΕΜΣΤ χωρίς σύνορα», που ξεκίνησε το 2009 και βασίζεται σε συνεργασίες με κοινωνικούς, πολιτιστικούς και εκπαιδευτικούς φορείς, προσφέροντας δωρεάν προγράμματα προσαρμοσμένα στις ανάγκες διαφορετικών ομάδων.
Η νέα κατεύθυνση της συλλογής
Στην ίδια λογική εντάσσεται και η έκθεση «South by Southeast: Προς-Ανατολίζοντας τη Συλλογή», που άνοιξε τον Ιούνιο του 2026. Παρουσιάζονται περισσότερα από 100 έργα 50 καλλιτεχνών από πάνω από 20 χώρες, μέσα από πρόσφατες αποκτήσεις, δωρεές, έργα της υπάρχουσας συλλογής και επιλεγμένους δανεισμούς. Η συλλεκτική πολιτική που αναπτύχθηκε από το 2021 διευρύνει το γεωγραφικό βλέμμα προς τη Μεσόγειο, τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, τα Βαλκάνια, την Τουρκία, τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική. Η ευρωπαϊκή διάκριση δίνει έτσι στο ΕΜΣΤ μια ακόμη αφορμή να συστηθεί όχι μόνο ως ένας χώρος έκθεσης σύγχρονης τέχνης, αλλά ως ένας δημόσιος θεσμός που επιχειρεί να δημιουργεί διάλογο με διαφορετικά κοινά και να θέτει στο επίκεντρο ζητήματα εκπροσώπησης, κοινωνίας και πολιτισμού.