Νέα στοιχεία αποκαλύπτουν την έκταση της εμπορίας ανθρώπων στη χώρα, ενώ ειδικοί προειδοποιούν για την εξάπλωση νέων μορφών εκμετάλλευσης
Μία από τις πιο σκοτεινές μορφές οργανωμένου εγκλήματος εξακολουθεί να απειλεί χιλιάδες ανθρώπους, με τα νεότερα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στη Βουλή να αποτυπώνουν τη σοβαρότητα του φαινομένου της εμπορίας ανθρώπων (human trafficking) στην Ελλάδα.
Κατά τη διάρκεια του 2025 καταγράφηκαν συνολικά 881 νέα θύματα trafficking, αριθμός που προκαλεί έντονο προβληματισμό, καθώς αποδεικνύει ότι το πρόβλημα όχι μόνο παραμένει, αλλά εξελίσσεται διαρκώς, αποκτώντας νέες μορφές και επηρεάζοντας ολοένα περισσότερους ευάλωτους ανθρώπους.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι ανάμεσα στα θύματα βρίσκονται και 108 ανήλικοι, ενώ οι υπόλοιπες 773 περιπτώσεις αφορούν ενήλικες. Η παρουσία τόσων παιδιών στις επίσημες καταγραφές αναδεικνύει τη μεγάλη πρόκληση που αντιμετωπίζουν οι αρμόδιες αρχές στον εντοπισμό και την προστασία των πιο ευάλωτων ομάδων του πληθυσμού.
Το trafficking αλλάζει μορφή
Οι αρμόδιοι φορείς επισημαίνουν ότι η εμπορία ανθρώπων δεν περιορίζεται πλέον αποκλειστικά στη σεξουαλική εκμετάλλευση, όπως συνέβαινε κυρίως τις προηγούμενες δεκαετίες.
Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται σημαντική αύξηση περιστατικών που σχετίζονται με:
- εργασιακή εκμετάλλευση,
- εξαναγκασμό θυμάτων σε εγκληματικές δραστηριότητες,
- καταναγκαστική εργασία,
- οργανωμένη επαιτεία,
- σύγχρονες μορφές δουλείας,
- άλλες σύνθετες μορφές οικονομικής και κοινωνικής εκμετάλλευσης.
Οι εγκληματικές οργανώσεις προσαρμόζουν συνεχώς τις μεθόδους δράσης τους, εκμεταλλευόμενες ανθρώπους που βρίσκονται σε κατάσταση φτώχειας, κοινωνικού αποκλεισμού, μεταναστευτικής ευαλωτότητας ή εξάρτησης.
Καθοριστικός ο έγκαιρος εντοπισμός των θυμάτων
Η έγκαιρη αναγνώριση των θυμάτων θεωρείται το σημαντικότερο βήμα για την προστασία τους.
Στο πλαίσιο αυτό λειτουργεί το Εθνικό Σύστημα Αναγνώρισης και Παραπομπής Θυμάτων Εμπορίας Ανθρώπων, το οποίο επιτρέπει στις αρμόδιες υπηρεσίες να εντοπίζουν γρήγορα ανθρώπους που έχουν πέσει θύματα εκμετάλλευσης και να τους παραπέμπουν στους κατάλληλους φορείς υποστήριξης.
Μέσω του συστήματος παρέχεται πρόσβαση σε:
- ψυχολογική υποστήριξη,
- ιατρική περίθαλψη,
- νομική συνδρομή,
- ασφαλή φιλοξενία,
- κοινωνική προστασία,
- διαδικασίες απονομής δικαιοσύνης.
Η αποτελεσματική λειτουργία αυτού του μηχανισμού θεωρείται κρίσιμη για τη διάσωση των θυμάτων και την αποδόμηση των κυκλωμάτων που δραστηριοποιούνται στον χώρο της εμπορίας ανθρώπων.
Ένα από τα μεγαλύτερα οργανωμένα εγκλήματα παγκοσμίως
Το human trafficking αποτελεί σήμερα μία από τις πιο κερδοφόρες μορφές διεθνικού οργανωμένου εγκλήματος.
Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι τα παράνομα έσοδα από την εμπορία ανθρώπων αγγίζουν περίπου τα 24 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως, γεγονός που το κατατάσσει ανάμεσα στις μεγαλύτερες παράνομες αγορές παγκοσμίως.
Υπολογίζεται ότι περίπου 21 εκατομμύρια άνθρωποι πέφτουν κάθε χρόνο θύματα εκμετάλλευσης, ενώ σχεδόν 800.000 περιπτώσεις καταγράφονται εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η αυξημένη ζήτηση για φθηνό εργατικό δυναμικό, η σεξουαλική εκμετάλλευση, οι κοινωνικές ανισότητες, οι ένοπλες συγκρούσεις και τα μεταναστευτικά ρεύματα αποτελούν βασικούς παράγοντες που ευνοούν τη δράση των κυκλωμάτων.
Τι θεωρείται εμπορία ανθρώπων
Σύμφωνα με το ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο, ως trafficking χαρακτηρίζεται η στρατολόγηση, μεταφορά, μετακίνηση, απόκρυψη ή υποδοχή ανθρώπων μέσω βίας, απειλών, εξαπάτησης ή εκμετάλλευσης της ευάλωτης θέσης τους, με σκοπό την οικονομική ή άλλη εκμετάλλευση.
Η εκμετάλλευση μπορεί να περιλαμβάνει:
- σεξουαλική εκμετάλλευση,
- αναγκαστική εργασία,
- εξαναγκαστική επαιτεία,
- καταναγκαστικές εγκληματικές δραστηριότητες,
- μορφές σύγχρονης δουλείας,
- αφαίρεση οργάνων.
Η εικόνα στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα, οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στην υποστήριξη των θυμάτων επισημαίνουν ότι σημαντικό ποσοστό των περιστατικών αφορά γυναίκες που οδηγούνται στη σεξουαλική εκμετάλλευση, αλλά και άτομα που απασχολούνται παράνομα σε οικιακές εργασίες ή σε άλλους τομείς χωρίς στοιχειώδη εργασιακά δικαιώματα.
Παράλληλα, ιδιαίτερη δυσκολία στην αντιμετώπιση του φαινομένου προκαλεί το γεγονός ότι πολλά θύματα δεν καταγγέλλουν ποτέ όσα βιώνουν. Ο φόβος απέναντι στους διακινητές, η αβεβαιότητα σχετικά με το καθεστώς παραμονής τους, η οικονομική εξάρτηση και η ψυχολογική πίεση λειτουργούν αποτρεπτικά, με αποτέλεσμα αρκετές υποθέσεις να παραμένουν στο σκοτάδι.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η αποτελεσματική καταπολέμηση του trafficking απαιτεί στενή συνεργασία των διωκτικών αρχών, των δικαστικών υπηρεσιών, των κοινωνικών δομών και των οργανώσεων υποστήριξης, καθώς και συνεχή ενημέρωση των πολιτών ώστε να αναγνωρίζουν έγκαιρα τα σημάδια της εκμετάλλευσης και να συμβάλλουν στην προστασία των θυμάτων.