Στο επίκεντρο η στήριξη της μικρής παράκτιας αλιείας και η είσοδος νέων στο επάγγελμα – Τι προβλέπει το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο για την περίοδο 2028-2034.
Σημαντικές εξελίξεις για τον ελληνικό αλιευτικό κλάδο φέρνει η κατ’ αρχήν συμφωνία που επιτεύχθηκε σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης για το νέο πλαίσιο αλιείας της περιόδου 2028-2034. Στο επίκεντρο βρίσκονται ο εκσυγχρονισμός και η ανανέωση του γερασμένου αλιευτικού στόλου, η ενίσχυση της μικρής παράκτιας αλιείας και η δημιουργία προϋποθέσεων για την είσοδο νέων ανθρώπων στο επάγγελμα. Η εξέλιξη αφορά άμεσα την Ελλάδα, όπου μεγάλο μέρος της αλιευτικής δραστηριότητας στηρίζεται σε μικρά επαγγελματικά σκάφη και σε οικογενειακές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται εδώ και δεκαετίες στις παράκτιες και νησιωτικές περιοχές.
Τη συμφωνία ανακοίνωσε από τις Βρυξέλλες ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Μαργαρίτης Σχοινάς, μετά την ολοκλήρωση του Συμβουλίου Υπουργών Γεωργίας και Αλιείας της ΕΕ. Όπως ανέφερε, η ελληνική πλευρά εξασφάλισε τη δυνατότητα να προχωρήσουν παρεμβάσεις για τον εκσυγχρονισμό του στόλου, καθώς και για την ενίσχυση των μικρών παράκτιων αλιέων. Ο υπουργός χαρακτήρισε τη συμφωνία σημαντικό πρώτο βήμα, υπογραμμίζοντας ότι η ανανέωση των σκαφών και η στήριξη των ανθρώπων που εργάζονται στον κλάδο αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για τη βιωσιμότητα της ελληνικής αλιείας τα επόμενα χρόνια.
Ανανέωση του γερασμένου αλιευτικού στόλου
Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που τίθενται στο νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο είναι η δυνατότητα ανανέωσης και εκσυγχρονισμού των αλιευτικών σκαφών. Πολλά από τα ελληνικά καΐκια έχουν κατασκευαστεί πριν από αρκετές δεκαετίες, με αποτέλεσμα οι επαγγελματίες να επιβαρύνονται με αυξημένα έξοδα συντήρησης και επισκευών, αλλά και με τις δυσκολίες που συνεπάγεται η χρήση παλαιού εξοπλισμού. Η δημιουργία κατάλληλων χρηματοδοτικών εργαλείων θα μπορούσε να διευκολύνει την αντικατάσταση παλαιών σκαφών ή την αναβάθμιση υφιστάμενων, υπό τους όρους που θα καθοριστούν από την ευρωπαϊκή και την εθνική νομοθεσία. Ωστόσο, η κατ’ αρχήν συμφωνία δεν συνεπάγεται αυτόματη έγκριση επιδοτήσεων για την αγορά νέων καϊκιών, καθώς απαιτούνται ακόμη οι τελικές αποφάσεις και η εξειδίκευση των σχετικών μέτρων.
Ο Μαργαρίτης Σχοινάς δήλωσε ότι «για πρώτη φορά ανοίγουμε την πόρτα για τον εκσυγχρονισμό και την ανανέωση του αλιευτικού μας στόλου», επισημαίνοντας τη σημασία της εξέλιξης για έναν κλάδο που αντιμετωπίζει διαχρονικές δυσκολίες. Η ανανέωση των σκαφών αποτελεί πάγιο αίτημα των επαγγελματιών, καθώς η παλαιότητα του εξοπλισμού αυξάνει το κόστος λειτουργίας και περιορίζει τις δυνατότητες προσαρμογής στις σύγχρονες απαιτήσεις. Οι τελικοί κανόνες θα προσδιορίσουν ποιες παρεμβάσεις θα μπορούν να χρηματοδοτηθούν, ποιοι αλιείς θα είναι δικαιούχοι και ποιες προϋποθέσεις θα πρέπει να πληρούνται.
Στήριξη της μικρής παράκτιας αλιείας
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη μικρή παράκτια αλιεία, η οποία αποτελεί βασικό πυλώνα της οικονομικής και κοινωνικής ζωής σε πολλές νησιωτικές και παραθαλάσσιες περιοχές της χώρας. Οι επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται με μικρά σκάφη εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την τοπική αγορά και συχνά αντιμετωπίζουν αυξημένο κόστος καυσίμων, συντήρησης και εξοπλισμού. Παράλληλα, η δραστηριότητά τους συνδέεται με την τροφοδοσία των τοπικών επιχειρήσεων και τη διατήρηση θέσεων εργασίας σε περιοχές όπου οι εναλλακτικές επαγγελματικές δυνατότητες μπορεί να είναι περιορισμένες. Για τον λόγο αυτό, η στήριξη της παράκτιας αλιείας αποτελεί βασικό στοιχείο της συζήτησης για το μέλλον του κλάδου.
Ο υπουργός χαρακτήρισε τη μικρή παράκτια αλιεία «ραχοκοκαλιά» του αλιευτικού τομέα της χώρας, υπογραμμίζοντας τη σημασία της για τις τοπικές κοινωνίες. Η νέα ευρωπαϊκή κατεύθυνση αποσκοπεί στη δημιουργία δυνατοτήτων ενίσχυσης των μικρών επαγγελματιών, ώστε να μπορούν να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους σε ένα περιβάλλον αυξημένων οικονομικών και λειτουργικών πιέσεων. Το ακριβές περιεχόμενο των ενισχύσεων, πάντως, θα εξαρτηθεί από τις τελικές ρυθμίσεις του νέου πλαισίου και τα προγράμματα που θα ενεργοποιηθούν στη συνέχεια.
Κίνητρα για νέους ανθρώπους στην αλιεία
Ένα ακόμη ζήτημα που αναδεικνύεται είναι η γήρανση του ανθρώπινου δυναμικού της ελληνικής αλιείας. Η είσοδος νέων ανθρώπων στο επάγγελμα αποτελεί σημαντική πρόκληση, καθώς απαιτούνται κεφάλαια για την απόκτηση ή τη χρήση σκάφους, εξοπλισμός, επαγγελματική κατάρτιση και γνώση των κανόνων που διέπουν την αλιευτική δραστηριότητα. Η δυσκολία πρόσβασης σε αυτά τα μέσα μπορεί να αποθαρρύνει όσους επιθυμούν να ακολουθήσουν το επάγγελμα, με συνέπεια να περιορίζεται σταδιακά η ανανέωση των επαγγελματιών του κλάδου. Η ενίσχυση των νέων αλιέων θεωρείται, επομένως, σημαντική για τη συνέχεια της δραστηριότητας και τη διατήρηση της παραδοσιακής παράκτιας αλιείας.
Σύμφωνα με τις δηλώσεις του υπουργού, η συμφωνία δημιουργεί προϋποθέσεις για μεγαλύτερη στήριξη των νέων που θέλουν να ασχοληθούν με τον κλάδο. Ωστόσο, τα συγκεκριμένα κίνητρα, τα ηλικιακά ή επαγγελματικά κριτήρια και οι όροι συμμετοχής σε ενδεχόμενα προγράμματα δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί. Οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να περιμένουν τις επίσημες ανακοινώσεις για να διαπιστώσουν ποιες δυνατότητες θα προσφέρονται και ποιες διαδικασίες θα απαιτούνται για την αξιοποίησή τους.
Πότε θα ξεκαθαρίσουν οι χρηματοδοτήσεις
Παρά την κατ’ αρχήν συμφωνία στο Συμβούλιο Υπουργών, η ευρωπαϊκή διαδικασία παραμένει σε εξέλιξη. Όπως ανέφερε ο Μαργαρίτης Σχοινάς, ακολουθούν διαπραγματεύσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πριν από την οριστικοποίηση του νέου κανονισμού για την περίοδο 2028-2034. Στη συνέχεια θα πρέπει να αποσαφηνιστούν οι επιμέρους κανόνες εφαρμογής και οι διαθέσιμες χρηματοδοτικές δυνατότητες, ώστε οι επαγγελματίες αλιείς να γνωρίζουν με ακρίβεια ποιες παρεμβάσεις μπορούν να πραγματοποιήσουν και υπό ποιες προϋποθέσεις.
Για τους Έλληνες ψαράδες, το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στις τελικές αποφάσεις σχετικά με την ανανέωση των καϊκιών, τη στήριξη των μικρών παράκτιων επιχειρήσεων και τα κίνητρα για την προσέλκυση νέων στο επάγγελμα. Η συμφωνία αποτελεί ένα πρώτο βήμα προς αυτή την κατεύθυνση, χωρίς να σημαίνει ότι έχουν ήδη ανοίξει προγράμματα χρηματοδότησης ή ότι είναι γνωστά τα ποσά που θα διατεθούν. Οι επόμενες διαπραγματεύσεις και οι επίσημες ανακοινώσεις θα καθορίσουν το εύρος των αλλαγών που θα εφαρμοστούν στον ελληνικό αλιευτικό τομέα από το 2028.