Το νέο πλαίσιο για τις αυτοδιοικητικές εκλογές προβλέπει την κατάργηση του β’ γύρου (της δεύτερης Κυριακής) και την ανάδειξη δημάρχων και περιφερειαρχών αποκλειστικά από την πρώτη Κυριακή, μέσω του συστήματος της «εναλλακτικής ψήφου».
Πώς θα γίνεται η εκλογή από την πρώτη Κυριακή;
Η επιλογή του νικητή θα βασίζεται σε ένα ενιαίο ψηφοδέλτιο με δύο διακριτές επιλογές για τον ψηφοφόρο:
- Η πρώτη επιλογή: Ο πολίτης βάζει σταυρό στον συνδυασμό και τον υποψήφιο δήμαρχο ή περιφερειάρχη της πρώτης του προτίμησης.
- Η εναλλακτική ψήφος (2η προτίμηση): Στο ίδιο ψηφοδέλτιο, ο ψηφοφόρος μπορεί να σημειώσει (έως μία επιλογή) ποιον άλλον υποψήφιο από τους υπόλοιπους συνδυασμούς θα ήθελε για δήμαρχο ή περιφερειάρχη, στην περίπτωση που η πρώτη του επιλογή δεν καταφέρει να εκλεγεί.
Πώς αναδεικνύεται ο νικητής (Το όριο του 42% + 1 ψήφος)
Η καταμέτρηση και η τελική ανάδειξη των δημοτικών και περιφερειακών αρχών θα γίνεται ως εξής:
Άμεση εκλογή: Αν ένας συνδυασμός συγκεντρώσει ποσοστό μεγαλύτερο του 42% συν μία ψήφο επί των εγκύρων, εκλέγεται αμέσως χωρίς να ληφθούν υπόψη οι εναλλακτικές ψήφοι.
Χρήση της εναλλακτικής ψήφου: Αν κανένας υποψήφιος δεν πιάσει το όριο του 42%, απομονώνονται οι δύο πρώτοι σε ψήφους συνδυασμοί. Στη συνέχεια, ανοίγουν τα ψηφοδέλτια των υπόλοιπων (αποκλεισμένων) συνδυασμών και προσμετρώνται οι «δεύτερες προτιμήσεις» (εναλλακτικές ψήφοι) που είχαν λάβει οι δύο επικρατέστεροι. Νικητής ανακηρύσσεται όποιος συγκεντρώσει το μεγαλύτερο άθροισμα.
Οι 5 κυριότερες αλλαγές που φέρνει ο νέος Κώδικας.
Ηλεκτρονική Ψηφοφορία: Θεσπίζεται η δυνατότητα ηλεκτρονικής ψήφου για τις αυτοδιοικητικές κάλπες.
Τοπικά Δημοψηφίσματα: Δίνεται η δυνατότητα στους δήμους να διεξάγουν τοπικά δημοψηφίσματα για κρίσιμα ζητήματα των κοινωνιών.
Ξεκαθάρισμα Αρμοδιοτήτων: Διαχωρίζονται σαφώς οι αρμοδιότητες μεταξύ Δήμων και Περιφερειών για καθημερινά προβλήματα (π.χ. καθαρισμοί φρεατίων, παιδικές χαρές, οδικό δίκτυο), ώστε να σταματήσει η μετάθεση ευθυνών.
Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση & Διαφάνεια: Ενισχύονται οι ψηφιακές πλατφόρμες παρακολούθησης των οικονομικών και των έργων της τοπικής αυτοδιοίκησης.
Μείωση Κόστους: Η διεξαγωγή των εκλογών σε μία μόνο Κυριακή μειώνει δραστικά το κόστος της εκλογικής διαδικασίας για το κράτος και την ταλαιπωρία των πολιτών.
Πότε θα εφαρμοστούν οι αλλαγές;
Η δημόσια διαβούλευση στην πλατφόρμα του OpenGov ολοκληρώνεται στις 4 Ιουνίου 2026. Το σχέδιο νόμου αναμένεται να ψηφιστεί από τη Βουλή εντός του ίδιου μήνα. Το νέο εκλογικό σύστημα χωρίς β’ γύρο θα εφαρμοστεί κανονικά από τις επόμενες προγραμματισμένες αυτοδιοικητικές κάλπες.