Σαν σήμερα, στις 28 Απριλίου 1998, η Ιεραρχία της Εκκλησίας της Ελλάδος εξέλεξε με ευρεία πλειοψηφία τον Μακαριστό Χριστόδουλο ως Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και πάσης Ελλάδος, διαδεχόμενο τον Μακαριστό Σεραφείμ. Η ενθρόνισή του πραγματοποιήθηκε στις 9 Μαΐου 1998 στον Μητροπολιτικό Ναό Αθηνών, όπου εκφώνησε τον επιβατήριο λόγο του, σηματοδοτώντας την έναρξη μιας ιδιαίτερα δυναμικής περιόδου για την Εκκλησία.
Ο Χριστόδουλος υπήρξε μία από τις πιο χαρακτηριστικές και επιδραστικές μορφές της σύγχρονης εκκλησιαστικής ιστορίας. Με λόγο άμεσο και συχνά ανατρεπτικό, κατάφερε να προσεγγίσει τη νεολαία, χρησιμοποιώντας μια γλώσσα απλή και οικεία. Η φράση του «Ελάτε στην Εκκλησία όπως είστε» έμεινε χαραγμένη, ενώ η απάντησή του «Κι εγώ σας πάω» προς τους νέους αποτύπωσε τη διάθεσή του για επικοινωνία χωρίς αποστάσεις.
Η ζωή και η πορεία του
Γεννημένος στις 17 Ιανουαρίου 1939 στην Ξάνθη, με το κοσμικό όνομα Χρήστος Παρασκευαΐδης, προερχόταν από οικογένεια με ρίζες στην Αδριανούπολη. Μεγάλωσε στην Αθήνα, όπου και σπούδασε Νομική και Θεολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, αποφοιτώντας με άριστα, ενώ αργότερα αναγορεύθηκε διδάκτωρ του Κανονικού Δικαίου.
Η εκκλησιαστική του πορεία ξεκίνησε νωρίς. Το 1961 εκάρη μοναχός στη Μονή Βαρλαάμ στα Μετέωρα και χειροτονήθηκε διάκονος και στη συνέχεια πρεσβύτερος. Το 1974 εξελέγη Μητροπολίτης Δημητριάδος και Αλμυρού, σε ηλικία μόλις 35 ετών, αποτελώντας έναν από τους νεότερους ιεράρχες.
Κατά τη μακρά θητεία του στη Δημητριάδα ανέπτυξε έντονη κοινωνική και φιλανθρωπική δράση, ιδρύοντας δομές στήριξης για ευάλωτες ομάδες, προωθώντας την εκπαίδευση και δίνοντας έμφαση στη νεολαία και την ποιμαντική ανανέωση.
Το «άνοιγμα» της Εκκλησίας και οι μεγάλες συγκρούσεις
Ως Αρχιεπίσκοπος, προώθησε το «άνοιγμα της Εκκλησίας προς την κοινωνία», ενισχύοντας την παρουσία της στον δημόσιο λόγο. Η περίοδος της αρχιεπισκοπίας του χαρακτηρίστηκε από έντονη δραστηριότητα, αλλά και σημαντικές αντιπαραθέσεις.
Κορυφαία στιγμή υπήρξε η σύγκρουση με την Πολιτεία για την αναγραφή του θρησκεύματος στις ταυτότητες το 2000. Η Εκκλησία, υπό την ηγεσία του, αντέδρασε δυναμικά, οργανώνοντας μαζικές συγκεντρώσεις και συλλέγοντας εκατομμύρια υπογραφές, χωρίς τελικά να αλλάξει η απόφαση της Πολιτείας.
Παράλληλα, ο δημόσιος λόγος του συχνά προκαλούσε αντιδράσεις, καθώς άγγιζε ζητήματα πολιτικής και κοινωνίας, δημιουργώντας έντονες συζητήσεις στον δημόσιο χώρο.
Διεθνείς σχέσεις και πρωτοβουλίες
Κατά τη διάρκεια της αρχιερατείας του, σημειώθηκαν σημαντικά γεγονότα, όπως η ιστορική επίσκεψη του Πάπα Ιωάννη Παύλου Β΄ στην Αθήνα το 2001, η πρώτη στην ιστορία. Στο πλαίσιο αυτό, ο Ποντίφικας ζήτησε δημόσια συγγνώμη για τα γεγονότα του 1204, σε μια κίνηση υψηλού συμβολισμού.
Ο Χριστόδουλος ανέπτυξε επίσης πλήθος πρωτοβουλιών, ιδρύοντας συνοδικές επιτροπές για σύγχρονα ζητήματα, ενισχύοντας κοινωνικές δομές και προωθώντας δράσεις ανθρωπιστικής βοήθειας μέσω της οργάνωσης «Αλληλεγγύη», η οποία δραστηριοποιήθηκε σε πολλές χώρες.
Η ασθένεια και το τέλος
Το 2007 διαγνώστηκε με σοβαρή ασθένεια, δίνοντας μια δύσκολη μάχη. Παρά τις προσπάθειες θεραπείας, η κατάσταση της υγείας του επιδεινώθηκε και στις 28 Ιανουαρίου 2008 απεβίωσε σε ηλικία 69 ετών.
Η απώλειά του προκάλεσε βαθιά συγκίνηση. Η Πολιτεία κήρυξε τετραήμερο εθνικό πένθος, ενώ πλήθος κόσμου συνέρρευσε για το ύστατο χαίρε. Η εξόδιος ακολουθία τελέστηκε στον Μητροπολιτικό Ναό Αθηνών, παρουσία θρησκευτικών και πολιτικών ηγετών από την Ελλάδα και το εξωτερικό.
Η παρακαταθήκη
Ο Χριστόδουλος άφησε πίσω του μια ισχυρή παρακαταθήκη, τόσο σε επίπεδο εκκλησιαστικής διοίκησης όσο και κοινωνικής παρέμβασης. Ο λόγος του, συχνά αιχμηρός αλλά και ανθρώπινος, συνεχίζει να συζητείται μέχρι σήμερα, αποδεικνύοντας τη διαχρονική επιρροή του.
Η εκλογή του το 1998 δεν αποτέλεσε απλώς μια αλλαγή ηγεσίας, αλλά την απαρχή μιας νέας εποχής για την Εκκλησία της Ελλάδος, με έντονη παρουσία στην κοινωνία και τον δημόσιο διάλογο.